Karta Polaka może być przyznana wyłącznie osobie, która posiada obywatelstwo: Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej, Republiki Białoruś, Republiki Estońskiej, Gruzji, Republiki Kazachstanu, Republiki Kirgiskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Mołdowy, Federacji Rosyjskiej, Republiki Tadżykistanu, Turkmenistanu, Ukrainy lub Republiki Uzbekistanu. Oznacza to, że obywatele innych państw nie mogą wnioskować o przyznanie Karty Polaka.

Karta Polaka może być przyznana osobie, która uważa, że należy do Narodu Polskiego i jednocześnie:
• zna język polski przynajmniej w stopniu podstawowym i uważa go za język ojczysty;
• zna i kultywuje polskie tradycje i zwyczaje;
• w obecności konsula Rzeczypospolitej Polskiej lub upoważnionego pracownika złoży pisemną deklarację przynależności do Narodu Polskiego;
• wykaże, że co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo oboje pradziadkowie byli narodowości polskiej lub posiadali polskie obywatelstwo, albo przedstawi pisemne zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej o swoim aktywnym zaangażowaniu w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej w ciągu co najmniej ostatnich trzech lat.

Karta Polaka jest dokumentem potwierdzającym przynależność do Narodu Polskiego.

Posiadaczowi Karty Polaka przysługują uprawnienia wynikające z Ustawy o Karcie Polaka, uchwalonej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 7 września 2007 roku. Ustawa wchodzi w życie 28 marca 2008 roku. Osoba, która ma Kartę Polaka może:

• ubiegać się o zwolnienie z opłaty za wizę pobytową krajową;
• podejmować na terenie Rzeczypospolitej Polskiej legalną pracę bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę;
• prowadzić w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy;
• korzystać w Polsce z bezpłatnego systemu oświaty na poziomie podstawowym, średnim i wyższym na takich samych zasadach jak obywatele polscy, a zarazem ubiegać się o stypendia i pomoc na naukę przeznaczone dla cudzoziemców uczących się i studiujących w Polsce;
• w stanach nagłych korzystać w Polsce z bezpłatnej opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak obywatele polscy;
• korzystać z 37-procentowej ulgi na przejazdy koleją na terenie Polski;
• za darmo zwiedzać muzea państwowe w Polsce;
• w pierwszej kolejności ubiegać się o środki finansowe z budżetu państwa polskiego lub z budżetu samorządów gmin w Polsce przeznaczone na wspieranie Polaków za granicą.

Do wniosku trzeba dołączyć kopię ważnego dokumentu tożsamości oraz kopie dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku. Mogą to być np.: polskie dokumenty tożsamości; akty stanu cywilnego lub ich odpisy; metryki chrztu; świadectwa szkolne; dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w polskich formacjach wojskowych; dokument potwierdzający fakt deportacji lub uwięzienia zawierający wpis o polskim obywatelstwie czy pochodzeniu ofiary deportacji lub uwięzienia; dokument rehabilitacji osoby deportowanej zawierający wpis o polskim pochodzeniu tej osoby; zagraniczny dowód tożsamości zawierający wpis na temat polskiej narodowości danej osoby; prawomocna decyzja o polskim pochodzeniu wydana zgodnie z przepisami ustawy o repatriacji; zaświadczenie z organizacji polskiej lub polonijnej o aktywnej działalności na rzecz polskiej kultury, języka lub mniejszości polskiej.

Uwaga! Wykaz organizacji polskich i polonijnych uprawnionych do wydawania takich zaświadczeń jest ogłoszony w Monitorze Polskim (dostępny w konsulacie).

Jeśli oboje rodzice mają Kartę Polaka albo ma ją jedno z rodziców, a drugie wyraża w obecności konsula polskiego zgodę na wydanie dziecku Karty Polaka.

Uwaga! Zgoda rodzica nie jest wymagana, jeśli rodzic ten został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Jeżeli małoletni skończył 16 lat, musi osobiście wyrazić zgodę na otrzymanie Karty Polaka. Karta Polaka przyznana małoletniemu traci ważność po upływie roku od dnia uzyskania przez niego pełnoletniości. Aby tego uniknąć, trzeba najpóźniej na trzy miesiące przed terminem upływu ważności Karty Polaka złożyć wniosek o przedłużenie jej ważności na następne 10 lat.

Jednym z warunków uzyskania Karty Polaka jest wykazanie związku z polskością przez przynajmniej podstawową znajomość języka polskiego, który uważa się za ojczysty, oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów. Konsul znajomość tę potwierdza w trakcie rozmowy z osoba wnioskującą.

Zgodnie z wymogami Rady Europy, dotyczącymi poświadczania znajomości języka, osoba znająca język polski na poziomie podstawowym:

• rozumie proste pisane informacje;
• właściwie reaguje na proste pytanie, prośbę, informację;
• prostymi zdaniami mówi o sobie, rodzinie, miejscach jej bliskich, o Polsce;
• zapisuje swoje dane osobowe.

Uwaga! W przypadku niewykazania się przez osobę wnioskującą o przyznanie Karty Polaka, dostatecznym poziomem znajomości języka polskiego lub tradycji i zwyczajów polskich, konsul podejmuje decyzję odmowną w sprawie przyznania Karty.

Osobom szczególnie zasłużonym polski konsul może wydać Kartę Polaka bez konieczności przedstawiania przewidzianych przez ustawę dokumentów.

Przyznanie Karty Polaka następuje w drodze decyzji administracyjnej, na pisemny wniosek osoby ubiegającej się o jej wydanie lub jej przedstawiciela ustawowego. Organem właściwym w sprawie przyznania Karty Polaka jest konsul właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Wniosek o wydanie Karty Polaka musi być złożony na piśmie.

Konsul odmówi wydania Karty Polaka, gdy wnioskodawca:

• dołączy do wniosku dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje albo gdy wnioskodawca zezna nieprawdę lub zatai prawdę,
• podrobi dokument albo użyje autentycznego dokumentu w złej wierze,
• gdy wnioskujący o Kartę Polaka repatriował się z terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na podstawie umów repatriacyjnych zawartych w latach 1944–1957 do jednego z państw będących stroną tych umów.

Kart Polaka nie otrzymają także osoby, które mają już obywatelstwo polskie, oraz ci, którzy działają ze szkodą dla bezpieczeństwa, obronności, porządku publicznego lub podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej.

Kartę Polaka osobie, której ją przyznano, wydaje konsul. Wręcza ją konsul lub osoba przez niego upoważniona. W przypadku zgubienia lub zniszczenia Karty Polaka, konsul na wniosek posiadacza Karty wydaje jej duplikat.

Karta Polaka jest ważna przez 10 lat od daty jej przyznania. Najpóźniej na trzy miesiące przed terminem upływu ważności Karty Polaka trzeba wystąpić o jej przedłużenie na kolejne 10 lat. Karta Polaka traci ważność także w przypadku, gdy jej posiadacz uzyska obywatelstwo polskie lub osiedli się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Aby skorzystać z uprawnień, które gwarantuje Karta Polaka, należy ją okazać wraz z ważnym dokumentem tożsamości. Nie jest ona więc ważna bez towarzyszącego jej dokumentu tożsamości posiadacza Karty.

Posiadacz Karty Polaka może ubiegać się o zwolnienie z opłaty za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy pobytowej krajowej. Konieczna jest jednak formalna prośba o zwolnienie z opłaty.

Wiza pobytowa krajowa uprawnia do przebywania tylko na terytorium Polski, nie pozwala natomiast na podróżowanie do innych państw Grupy Schengen. Wyjazd do tych państw oznacza naruszenie prawa i może pociągnąć za sobą nakaz opuszczenia państwa, a nawet deportację oraz zakaz wjazdu do wszystkich państw należących do Grupy Schengen.

Karta to nie obywatelstwo. Uwaga! Otrzymanie Karty Polaka nie oznacza przyznania obywatelstwa polskiego, przyznania prawa do osiedlania się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani prawa przekraczania bez wizy granic Rzeczypospolitej Polskiej.

Karta Polaka jest bezpłatna. W urzędzie konsularnym w związku z Kartą Polaka nie pobiera się żadnych opłat.

ARMENIA: Ambasada RP w Erewanie, ul. Hanrapetutyan 44a, 375010 Erewan, Armenia, telefon: (00-3741) 054 24 93, 054 24 95, faks: (00-3741) 054 24 96, 054 24 98, www.erewan.polemb.net

AZERBEJDŻAN: Ambasada RP w Baku, ul. Kiczik Gala 2, Iczeri Szeher, AZ-1000 Baku Azerbejdżan, telefon: (0-0994-12) 492 01 14, 497 52 81, 497 47 08, faks: (0-0994 12) 492 02 14, www.embpol.azeurotel.com

BIAŁORUŚ: Wydział Konsularny Ambasady RP: 220002 Mińsk, ul. Kropotkina 91A, telefon: (00-37517) 284 99 80, 284 99 81, faks: (00-37517) 289 32 55, e-mail: konsulminsk@nsys.by, www.minsk.polemb.net

Konsulat Generalny RP w Brześciu, 224016 Brześć, ul. Kujbyszewa 34, telefon: (00-375-162) 27 00 00, faks: (0-0375 162) 20 38 29, e-mail: konsulkg@brest.by, www.brzesckg.polemb.net

Konsulat Generalny RP w Grodnie, 230023 Grodno, ul. Budionnego 48A, telefon: (00-375-152) 75 15 95, 75 15 90, faks: (00-375-152) 75 15 87, e-mail: konsulgrodno@o2.pl, www.grodnokg.polemb.net

ESTONIA: Wydział Konsularny Ambasady RP: Suur-Karja 1 / Vana Turg 2, 10140 Tallinn, Estonia, telefon: (00-372) 627 82 08, faks: (00-372) 627 82 13, e-mail: poola.info@mail.ee, www.tallinn.polemb.net

FEDERACJA ROSYJSKA: Wydział Konsularny Ambasady RP w Moskwie, ul. Klimaszkina, 123557 Moskwa, telefon: (00-7495) 231 15 50, 231 15 51, faks: (00-7495) 231 15 55, e-mail: consulate@polandemb.ru

Konsulat Generalny RP w Sankt Petersburgu, ul. 5-ta Sowietskaja 12, 191036 Sankt Petersburg, telefon: (00-7812) 336 31 40, 336 31 41, faks: (00-7812) 274 43 18, e-mail: konsgenrp@peterlink.ru, konsulat@konsulatrp.ru, www.petersburgkg.polemb.net

Konsulat Generalny RP w Kaliningradzie, Kasztanowaja Aleja 51, 236000 Kaliningrad. Adres do korespondencji: ul. Hozjusza 1, 14-500 Braniewo, skr. poczt. 20, telefon: (00-74012) 27 35 77, 95 04 19, faks: (00-74012) 95 54 36, e-mail: polkon@baltnet.ru

Konsulat Generalny RP w Irkucku: ul. Suche-Batora 18, 664003 Irkuck, telefon: (00-73952) 28 80 10, faks: (00-73952) 28 80 12, e-mail: kgirkuck@sovintel.ru, www.irkuck.polemb.net

GRUZJA: Ambasada RP w Tbilisi, ul. Br. Zubałaszwili 19, 0108 Tbilisi, telefon sekcji konsularnej: (00-995 32) 93 62 36, faks: (00-995 32) 92 03 97, 93 62 31, e-mail: ambpolgruzja@access.sanet.ge, konspolgruzja@internet.ge, www.tbilisi.polemb.net

KAZACHSTAN: Wydział Konsularny Ambasady RP w Ałmaty, ul. Dżarkiencka 9, róg Iskanderowa 11/13 (rejon Gornyj Gigant), 050059 Ałmaty,: telefon: (007 727) 253 35 87, 253 37 68, 253 41 79, faks: (007 727) 258 15 52, e-mail: polkonsulat@poland.kz, polkonsulat@mail.kz, www.almaty.polemb.net

KIRGISTAN: brak polskiej placówki dyplomatycznej. Sprawami dotyczącymi tego kraju zajmuje się ambasada i Wydział Konsularny w Ałmaty (Kazachstan).

LITWA: Konsulat Generalny RP w Wilnie: Smelio g-ve 22A, LT-10323, Vilnius, telefon: (00-3705) 270 90 04 do 05, faks: (00-3705) 270 90 09, e-mail: kgpl@tdd.lt, www.wilnokg.polemb.net

ŁOTWA: Wydział Konsularny Ambasady RP w Rydze, Mednieku iela 6 B, LV – 1010 Riga, Latvija, telefon: (00-371) 703 15 04, faks: (00-371) 703 15 54, e-mail: emb7@ambpolriga.lv; emb8@ambpolriga.lv

MOŁDOWA: Wydział Konsularny Ambasady RP w Kiszyniowie, Str. Vasile Alecsandri 101, MD – 2012 Chisinau, telefon: (00-37 322) 222 38 50, 222 38 51, 222 38 04, faks: (00-37 322) 222 38 52, e-mail: konsulpl@ch.moldpac.md

TADŻYKISTAN: brak polskiej placówki dyplomatycznej. Sprawami dotyczącymi tego kraju zajmuje się ambasada i Wydział Konsularny w Taszkiencie (Uzbekistan).

TURKMENISTAN: Ambasada RP, ul. Azadu 17, 744 005 Aszchabad, telefon: (+99312) 27 40 35, faks: (+99312) 27 31 22, e-mail: ambasada.aszchabad@gmail.com

UKRAINA: Konsulat Generalny RP w Kijowie: 01034 Kijów ul. B. Chmielnickiego 60, telefon: (00-38044) 284 00 33, faks: (00-380 44) 234 99 89, e-mail: konsulat@polska.com.ua, www.kijowkg.polemb.net

Konsulat Generalny RP we Lwowie: (sprawy wizowo-paszportowe, obywatelstwa, repatriacji i legalizacji dokumentów) ul. Iwana Franki 110, 79011 Lwów, telefon: (00-380 322) 297 08 61 do 4, faks: (00-380 322) 760 974, e-mail: konsulat@mail.lviv.ua, www.konsulat.lviv.ua

Konsul Generalny: (sprawy prawne, opieki konsularnej, kultury, nauki oraz wypłaty rent), ul. Kociubińskiego 11a m 3, 79011 Lwów; telefon: (+380 32) 2601000, tel./fax (+380 32) 2602938.
Wydział ds. Karty Polaka: 79044 Lwów, ul. Smiływych 5, tel. (+380 32) 235 21 60, (+380 32) 235 21 61, (+380 32) 235 21 70, fax: (+380 32) 235 22 77.

Konsulat Generalny RP w Charkowie: 61002 Charków, ul. Artioma 16, telefon: (00-380 57) 75 78 801, faks: (00-380 57) 75 78 804, e-mail: kgrp@kharkov.ukrtel.ua, www.charkowkg.polemb.net

Konsulat Generalny w Łucku: 43016 Łuck, ul. Katedralna 7, telefon: (00-380 332) 77 06 10 do 12, 77 00 44, faks: (00-380 332) 77 06 15, e-mail: konsulat@konsulat.lutsk.ua, www.luckkg.polemb.net

Konsulat Generalny w Odessie: 65014 Odessa, ul. Uspienska 2/1, telefon: (00-380 48) 722 56 96; 722 60 03, faks: (00-380 48) 722 77 01, e-mail: sekretariat@paco.odessa.ua, www.odessakg.polemb.net

UZBEKISTAN: Wydział Konsularny Ambasady RP w Taszkencie, ul. Firdavsiy 66, Junusabadskiy Rayon, 700084 Tashkent, Uzbekistan, telefon: (00-998 71) 120 86 52, faks: (00-998 71) 120 86 51, e-mail: ambasada@bcc.com.uz, www.taszkent.polemb.net